• English
  • Polish



Zawartość


Krystian Rygol, Stanisława Neniczka

Samobójstwa osób będących pod wpływem środków psychoaktywanych

Suicides committed by people being under the influence of psychoactive agents

Z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Śląskiej AM w Katowicach

Kierownik: prof. dr hab. H. Sybirska

Wzrost zjawiska narkomanii i łatwa dostępność do środków odurzających przynosi praktyce medycyny sądowej wiele nowych problemów. Dotyczą one zwłaszcza ludzi młodych, którzy będąc w konflikcie z otoczeniem lub depresji, w stanie odurzenia dokonują zamachów na własne życie. W zdiagnozowanych w latach 1990-1999 w Katedrze Medycyny Sądowej Śl. AM w Katowicach 403 przypadkach zgonów samobójczych 50-60% osób w momencie śmierci było pod działaniem etanolu. Zebrane w ostatnich latach obserwacje ujawniły, że działania samobójcze ludzi młodych podejmowane były również pod wpływem innych niż alkohol środków odurzających. Autorzy zwracają uwagę na potrzebę rozszerzenia w takich przypadkach badań toksykologicznych na inne niż etanol substancje psychoaktywne.
Among 6388 autopsies carried out in the Forensic Medicine Department in Katowice in years 1990-1999, there were 403 cases referring to victims of suicide. In 50-60 % cases of this group alcohol was found in systemic fluids. Chemo - toxicological examinations carried out in recent years have showed that suicide can also be committed under the influence of psychoactive agents differing from alcohol. Our observations refer to 11 cases of suicides (jump from height, hanging, gunshot) committed under the influence of narcotics such as: opiates (2 cases), opiates and derivatives of barbituric acid and benzodiazepine (1 case), narcotics from a grup of amphetamine (3 cases), amphetamine and cannabinoles (1 case) and inhalatory drugs (4 cases). All these cases deal with the need for use of toxicological examinations that could allow to find out psychoactive agents unlike ethanol.
Słowa kluczowe: samobójstwa, narkotyki, autoagresja
Key words: suicides, narcotics, self-aggression

ZAŁOŻENIA I CEL PRACY
Alkoholizm, a w ostatnich latach również narkomania stanowią wielkie zagrożenie dla prawidłowego rozwoju psychofizycznego, a także zdrowia i życia młodzieży.
Uzależnienia te często stanowią podłoże negatywnych zachowań, w tym zwłaszcza narastającej agresji, zarówno ukierunkowanej na inne osoby, jak i autoagresji. Tłumaczą one w znacznym stopniu stałą tendencję wzrostową przestępczości, tworząc swoistą korelację z obserwowanymi procesami narastania braku poszanowania dla norm moralnych oraz prawnych.
Wśród przyczyn uzależnienia od środków odurzających wymienić należy zaburzenia osobowościowo-emocjonalne, ciekawość, hołdowanie swoistej "modzie", a także problemy o charakterze egzystencjalnym tj.: brak wzorców osobowościowych i autorytetów moralnych, osłabienie więzi międzyludzkich, poczucie braku sensu życia i jego wartości, postępującą pauperyzację znacznych grup społecznych, wzrost bezrobocia i związany z tym brak poczucia bezpieczeństwa i perspektyw życiowych.
W sytuacjach ekstremalnych dochodzi wówczas do działań skrajnych - autoagresji. Jako przyczyny samobójstwa młodych ludzi najczęściej wymieniane są problemy szkolne i nieporozumienia rodzinne (1).
Z zebranych w ostatnim okresie w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach danych wynika, że niektóre zamachy samobójcze popełnione zostały pod wpływem różnych środków odurzających.
MATERIAŁ I METODYKA
Dla obiektywnego i szerokiego ujęcia problematyki zamachów samobójczych podjęto próbę zanalizowania i usystematyzowania pod względem medyczno-sądowym a także kryminologicznym przypadków samobójstw opracowanych w Katedrze Medycyny Sądowej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach w latach 1990-1999.
W analizie wykorzystano wyniki badań sekcyjnych zwłok, chemiczno-toksykologicznych płynów ustrojowych i wycinków z narządów wewnętrznych pobranych ze zwłok oraz informacje zgromadzone w trakcie dochodzeń i przekazane przez organy ścigania a dotyczące ustalonych przyczyn i okoliczności towarzyszących zamachom samobójczym.
W analizie chemiczno-toksykologicznej do płynów ustrojowych zastosowano metodę FPIA w wersji firmy Abbott oraz odczynniki do wykrywania narkotyków opium, kokainy, amfetaminy, kannabinoidów, pochodnych kwasu barbiturowego i benzodiazepiny. Materiał tkankowy oraz krew i mocz badano metodą chromatografii gazowej (technika head space) na obecność lotnych rozpuszczalników organicznych - w tym etanolu.
WYNIKI BADAŃ I ICH OMÓWIENIE
Z materiałów archiwalnych Katedry zebranych w latach 1990-1999 wybrano 403 przypadki zgonów w wyniku zamachów samobójczych. W 256 przypadkach osoby były pod działaniem alkoholu. Dalszych 11 osób dokonało samobójstwa pod wpływem innych niż etanol środków odurzających.
Zebrane w aktach sprawy ustalenia pozwoliły na poznanie towarzyszących okoliczności, ocenę przyczyny samobójstwa oraz sposobu jego dokonania.
W objętej badaniami grupie było dziesięciu mężczyzn i jedna kobieta. Wiek osób zawierał się w przedziale od 16 do 31 lat.
Przyczyną zgonów było w pięciu przypadkach powieszenie, w trzech skok z wysokości, w dwóch postrzał oraz w jednym działanie niskiej temperatury otoczenia.
Ze studium akt wynikało, że 7 osób wcześniej miało kontakt ze środkami odurzającymi a 4 podejmowały wcześniej próby samobójcze.
U sześciu osób występowały trudności w nauce przy zachowanych prawidłowych relacjach rodzinnych i środowiskowych.
Jedna osoba była wieloletnim, czynnym narkomanem i chorowała na AIDS.
Wyniki badań chemiczno-toksykologicznych przedstawiono w tabeli I.
Tabela I. Liczba samobójstw dokonanych pod wpływem środków odurzających
z wyłączeniem alkoholu w latach 1990-1999
Table I. The number of suicides committed under the influence of narcotics with
the exclusion of alcohol in years 1990-1999
 

powieszenia

hanging

postrzały

gun shot

skok z wysokości

jump from height

inne *

others

razem

total

Rodzaj samobójstwa

Kind of suicide

Środki odurzające Narcotics

Opiaty, kwas barbiturowy, benzodiazepiny

Opiates, barbituric acid, benzodiazepine

Amfetamina

Amphetamine

Wziewne inhalatory

Drugs

Opiaty

Opiates

Wziewne inhalatory

Drugs

Opiaty

Opiates

Amfetamina, kanabinole Amphetamine, cannabinoles

Wziewne inhalatory Drugs

Amfetaminy

Aamphetamine

1990

                   

1991

                   

1992

                   

1993

       

1

       

1

1994

1

   

1

 

1

     

3

1995

             

1

 

1

1996

   

2

           

2

1997

 

1

1

     

1

   

3

1998

                   

1999

               

1

1

 

11

* zamknięcie się w chłodni / closed in refridgerator
Wynika z niej, że samobójcy w momencie zamachu znajdowali się pod wpływem narkotyków opium (3 przypadki) i amfetaminy (3 przypadki) oraz lotnych rozpuszczalników organicznych (5 przypadków) "tzn. wąchacze" głównie toluenu, lotnych składników benzyny, acetonu i octanu etylu. Grupę "wąchaczy" tworzyły osoby w wieku od 16-19 lat.
Stężenia narkotyków opium we krwi w momencie zgonu były różne; od ilości bardzo małych ("śladowych") do 0,05 µ g/ml. Obecność amfetaminy wykazano we krwi tylko w jednym przypadku, jej stężenie było równe 10,0 µ g/ml. Natomiast w próbkach moczu u wszystkich 3 osób obserwowano obecność amfetaminy. Oznaczone stężenie narkotyku zawarte było w przedziale od 4,0 µ g/ml - 12,75 µ g/ml.
Tak więc rozszerzenie analizy chemiczno-toksykologicznej na inne niż etanol środki psychoaktywne pozwoliło na wyjaśnienie istotnych okoliczności dotyczących zgonu ludzi młodych w wyniku samobójczego zamachu.
WNIOSKI
Z zebranych obserwacji wynika, że przypadki samobójstw dokonywanych pod
wpływem środków odurzających innych niż alkohol stanowią trwałą pozycję we współczesnej kazuistyce sądowo-lekarskiej.
Istnieje wyraźna zasadność podejmowania badań chemiczno-toksykologicznych na obecność środków odurzających innych niż alkohol w każdym przypadku zgonu ludzi młodych, w wyniku działania samobójczego.
Piśmiennictwo
1. Janica J, Rydzewska M., Pepiński W,: Samobójstwa w materiale Zakładu w latach 1955-1979 i 1980-1989 (studium porównawcze). Arch. Med. Sąd. Krym., 1993, 4, 309.
 
Adres pierwszego autora:
Katedra Medycyny Sądowej Śląskiej AM
ul. Medyków 18
40-752 Katowice.
 
 
designed by PixelThemes.com